gulsah

İŞ VE SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU

• Kamuda çalısanların iş ilişkileri statü kanunu içinde kalır.
• Esnaf ve sanatkarların,kamu görevlilieri,Serberst meslek sahipleri ile iş sözleşmeleri dışında konusu yine insan emeği olan yada faaliyetleri olan ve iş görme amacı güden başka sözleşme türlerine göre iş görenler ile bunları çalıstıranlar arasındaki iş ilişkileri iş hukunun düzenleme alanı dışında kalır.
• iş hukunu sadece iş sözleşemesine dayalı iş ilişkilerini düzenler.
• Çalışma ilişklerinin hukuk kuralları ile düzenlenme gereği ilk kez 18.yy sonlarında önce Batı Avrupada görülmüştür.
• Sanayi devrimi önce buhar gücünün dokuma kesiminde üretim sürecine uyarlanmasıyla birlikrte İngiltere’de başladı.
• Kadın erkek ve çocuklar için hukuk kurallarının geliştşirilmesinin nedeni üreticiler çalısıkca dışa açılmak istemiş,gelişmek istemiş,teknolojiye yatırım yapmak istemiş ve mecburen işgücü maliyetlerine de yansımıs ve buda yaşam koşullarına yansıyıp bunalımlara yol açmıs bu yüzden hukuk kurallarının geliştşirilmiş.
TEKRAR İŞE ALMA:

Toplu İşçi çıkarmada İşten çıkartılanlara İşe almada öncelik tanınır.

Sakatlanan İşçi iyi olunca tekrar İşe alınır

Sendika ve konfederasyonlarında görev yapan ve isteği ile İşten ayrılan İşçiler bu görevlerinin
seçime girmemek,
yeniden seçilmemek,
veya kendi istekleriyle çekilmek suretiyle son bulması halinde ayrıldıkları İş yerlerine;
talep tarihinden en geç 1ay içerisinde o şartlara uygun bir İş varsa veya uygun bir İş varsa diğerlerinden öncelik tanınarak İşe alınır.

Askerlik ve muazzaf görevlerde 2ay muazzaf askerlik dİşında silah altına alınırsa 90 gün.

Gazeteci hastalanırsa 6ay sözleşmesi feshedilemez gazete satamıyacak duruma gellirse İşten çıkartılabilir.
1yıl içerisinde iyleşirse o şartlara uygun bir İş varsa veya uygun bir İş varsa diğerlerinden öncelik tanınarak İşe alınır.
iptal edilebilir İş sözleşmelerinde zaman aşımı olayın meydana gelidiği andan itibaren 1 yıl,
olayın öğrenilmesinden itibaren 6 İş günüdür.


İş sözleşmesinden doğan İşçi ve İşveren borçları:

İşçinin borçları:

Çalİşma borcu,
sadakat borcu,
disiplin borcu

İşverenin borçları:

ücret ödeme borcu,
İşci sağlık ve güvenliği tedbirleri alma borcu
İşe uygun İşçi çalıştırma borcu,
İş nedeniyle zarar gören İşçiye ait alet taşıt ve hayvanları tanzim borcu,
Eşit davranma borcu,
İşçinin buluşlarından ötürü ödeme yapma borcu.

İş kanunda haftalık çalİşma süresi 45 saattir.günde 11 saati geçemez.
Denkleştirilmİş çalİşma süresi 2 aydır kanunla 4 aya kadar çıkartılabilir.bazı İşler niteliklerinden dolayı çalİşma süresinin haftalık çalışma günlerine bölünmesi mümkün değildir.BUNLAR;




karayolları,
demiryolları,
Deniz,
Göl,
Akarsularda hareket halindeki çalışmalarda deniz İş kanununa tabi olmayan taşıma İşlerinde haftalık çalışma süresinin çalİşma günlerine bölünmesi ile günlük çalİşma süresine ulaşmak mümkün olmamaktadır.Çalİşma süresi İşin niteliğine göre en çok 6ayı geçmemek üzere İşveren tarafından belirlenmektedir.Telafi çalışmaları eğer İş yeri uzun süre çalışmaktan
alıkonulmuşsa iki ay içerisinde çalİşılmayan süreler için telafi çalışması yapılmaktadır.telafi çalışması en fazla günde 3 saat olur ve hafta tatillerinde yaptırılamaz.

GÜNLÜK kısa çalİşma ödeneğinin miktarı İşsizlik ödenegi miktarı kadardır.
Bu miktar sigortalının son 4 aylık pirime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük
ortalama net kazancının %50'sidir.Ancak bu miktar 16 yaşından büyük İşçiler için uygulanan asgari ücretin netini geçemez.Kısa çalİşma ödeneği zorlayıcı sebebin devamı süresini ve herhalde 3 ayı aşamaz.

Ara dinlenemsi:

4 saat ve daha kısa süreli İşlerde 15 dk.
4 saatten fazla ve 7,5 saatte kadar olan İşlerde yarım saat
7,5 saatten fazla İşlerde 1 saattir.
Postası değİştirilen İşçi en az 11 saat dinlendirilmelidir.
Hazırlama tamamlama ve temizleme İşleri yapacak olan İşçiler bu İşlerde günde en çok 2 saat çalıştırlabilir.

Hazırlama tamamlama ve temizleme İşlerinde çalİştırılacak İşçi sayısı:

1-15 çalışanı bulunan İşyerlerinde en fazla 3
16-30 çalİşanı bulunan İşyerlerinde en fazla 4
31-60 çalİşanı bulunan İşyerlerinde en fazla 6
61-81 çalİşanı bulunan İşyerlerinde en fazla 8
81-100 çalışanı bulunan İşyerlerinde en fazla 10
100 den faza çalışanı bulunan İşyerlerinde %10u geçemez.

FAZLA ÇALİŞMA ŞEKİLLERİ:

GENEL SEBEPLERLE FAZLA ÇALİŞMA:

İşin niteliği veya üretimin arttırılması için yapılan fazla çalİşma 1 yılda 270 saatten fazla olamama İşçinin onayına bağlıdır.
Fazla mesai formülü uygulanır yada fazla çalİştığı her saat karşılığı 1saat 30 dk.yı fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığı 1 saat 15dk.yı serbest zaman olarak kullanbilir.

ZORUNLU SEBPLERLE FAZLA ÇALİŞMA:

Arıza sırasında veya makine ve araç gereçler için yapılan çalİşmadır.
Fazla mesai formülü uygulanır ya da fazla çalıştığı her saat karşılığı 1saat 30 dk.yı fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığı 1 saat 15dk.yi serbest zaman olarak kullanabilir dinlenme sürelerinin verilmesi söz konusu değildir.Uygun bir ara dinlenmenin verilmesi mecburdur.

OLAĞAN ÜSTÜ SEBEPLERLE FAZLA ÇALİŞMA:

Seferberlik sırasında ve bu süreyi aşmamak şartıyla yurt savunmasının gereklerini sağlayan İşlerde fazla çalışmaya ihtiyaç olursa İşlerin çeşidine ve derecesine göre Bakanlar kurulu günlük çalışma süresini İşçinin en son gücüne kadar çıkartabilir.Fazla mesai gene %50dir.fazla süreli çalışmalarda ise her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının %25 yükseltilmesiyle ödenecektir.

FAZLA ÇALİŞMA YAPTIRILAMAYACAK İŞÇİLER

18 yaşını doldurmamİş İşçiler İş sözleşmesi veya toplu İş sözleşmesi ile önceden veya sonradan fazla çalışmayı kabul etmİş olsalar dahi sağlıklarının el vermediği İş yeri
hekiminin sosyal sigortalar kurumu başkanığı hekiminin bunların bulunmadığı yerlerde

herhangi bir hekim raporu olmayan İşçiler

gebe yeni doğum yapmİş İşçiler

kısmı süreli sözleşme yapmİş İşçiler

kısmı süreli sözleşme yapmİş İşçilere fazla süreli çalışmada yaptırılmaz

Hafta tatili yurdumuzda ilk kez 1924 yılında düzenlenmİştir.
İşçi haftada 6 gün çalıştırılamaz demİştir ama sadece sanayi dışında kalan İşlerde
Tarım avcılık balıkçılık ormancılık ve benzeri İşlerde çalışmayı istisna dİşında tutmuştur.

ULUSAL BAYRAM VE GENEL TATİLLER

29 EKİM

GENEL TATİLLER

23 NİSAN
19 MAYIS
30 AĞUSTOS
3.5 GÜN RAMAZAN BAYRAMI
4,5 GÜN KURBAN BAYRAMI
1 GÜN YILBAŞI GÜNÜDÜR.

EĞR İŞÇİ BUGÜNLERDE ÇALİŞIRSA O GÜNE AİT ÜCRETLERİ TAM OLARAK VERİLECEKTİR.İPTAL EDİLEBİLİR İŞ SÖZLEŞMELERİNDE ZAMAN AŞIMI OLAYIN MEYDANAGELMESİNDEN İTİBAREN 1 YIL OLAYIN ÖĞRENİLMESİNDEN İTİBAREN6 İŞ GÜNÜDÜR.

YILLIK ÜCRETLİ İZİN SÜRESİ HİZMET SÜRESİ;

BİR YILDAB BEŞ YILA KADAR OLANLARDA 4 GÜNDEN
BEŞ YILDAN FAZLA ONBEŞ YILDAN AZ OLANALARA YİRMİ GÜNDEN
ONBEŞ YIL VE DAHA FAZLA OLANLARA 26 GÜNDEN AZ OLMAYACAKTIR.

18 YAŞ VE DAHA KÜÇÜK İŞÇİLER VE 50 VE DAHA FAZLA YAŞTAKİ İŞÇİLER İÇİN 20 GÜNDEN AZ OLMAYACAKTIR.BU SÜRE T.İ.S İLE
ARTTIRILABİLİR.

YILLIK İZİN BÖLÜNEMEZ AMA ESNEKLİK TANINMİŞ EN FAZLA 10 10 10 ÜÇE BÖLÜNEBİLİR DENMİŞTİR.İŞVEREN İZNİNİ BAŞKA BİR YERDE
GEÇİRECEKSE 4 GÜN YOL İZNİ VERİLİR.

İŞVEREN İŞYERİNDE TOPLU İZİN UYGULAMSINI NİSAN-EKİM AYLARINDA YAPABİLİR.


ÇALİŞMA YAŞAMI KİŞİLER YÖNÜNDEN ÖZEL OLARAK DÜZENLENESİ:

Çocuklar,
Gençler,
Kadınlar,
Özürlüler,
Eski hükümlü,
Terör mağdurları.

İş kanununa göre 15 yaşını doldurmamİş çocuklar çocuk İşçi,
15 yaşını doldurmamİş çocuklar ile 18 yaşını doldurmuşlar arasında kalanlar ise genç İşçi sayılır.
14 yaşını doldurmuş ve ilk öğretimini tamamlamİş olmak koşulu ile çocukların;
Bedensel,
Zihinsel,
Ahlaki gelİşmelerine engel olmayacak hafif İşlerde çalıştırılabileceğini tanımlar.
Hem okuyup hem çalışan çocuk İşçilerin çalİşma sürelerini günde en çok 2 saat haftada 10 saat olarak tanımlamıştır.yine aynı madde hükmünde eğer temel eğitimini tamamlamİş cocuk okula gitmiyorsa günde 7 haftada 35 saatten çok olamaz.

İş yerlerinde emzirme odaları ve kreş açımı hangi koşullara bağlanmıştır?

İş yerlerinde ne suretle emzirme odaları yada çocuk bakım yurdu kurulması gerektiğini sağlık bakanlığının görüşü alınarak çalışma ve sosyal güvenlik bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikte gösterilmesi öngörülmektedir Bu nedenle sorunun yanıtı yürürlükteki bir yönetmenlikte aranması gerekir.

Kadın İşçiye 16 haftalık İşte çalıştırılmama izni verildikten sonra 6 ayda ücretsiz izin verilebilir.

50 ve daha fazla İşçi çalıştıran bir İş yeri toplam personelin & 6'sı kadar özürlü eski hükümlü ve terör mağduru istihdam eder.
İşveren terör ve eski hükümlüyü TÜRK İŞ KURUMU VASITASIYLA SAĞLAR.

Bakanlar kurulu tarafından öngörülen eski hükümlü terör mağduru ve eski hükümlü oranı % 6'dır.

Kamu İş yerlerinde özürlüler için %4 eski hükümlüler için % 2
Özel İş yerlerinde özürlüler için %3 eski hükümlüler için % 1
Terör mağdurları için % 1 olarak belirlenmiştir.
Geri kalan % 1'lik payı da özürlü veya eski hükümlü yönünde kullanır.


ÜNİTE 7

İŞ İLİŞKİSİNİN SONE ERME SEBEPLERİ:

İş sözleşmesinin hükümsüzlüğü,
Ölüm,
Tarafların anlaşması,
Belirli sürenin bitimi

GENEL SEBPLERLE SONA ERME:

B.K.da gösterilen ve İş hukukuna özgü olmayan bazı sebeplerle sona ermesine genel sebeplerle sona erme denir.

SÜRELİ FESİH:

Sadece belirsiz süreli İş sözleşmelerinde yapılır. Karşı tarafın onayına gerek yoktur sadece karşı tarafı
zor durumda bırakmamak için yapılır yani sadece belli bir süre daha çalışmasına izin verilir. İşverenin İşyerinde çalışan İşçi sayısı 30 ya da 30dan fazla ise İşçinin kıdemi en az 6 ay ise;
İşçinin yeterliliği ve davranışlarından,İşletmenin veya İş yerinin veya İşin gereklerinden kaynaklanan bir soruna dayanmadan feshedemez.

iş kanununa göre;

20 ile 100 İşçinin arasında ise en az 10 İşçinin,
21 ile 300 İşçinin arasında ise en az % 10 İşçinin,
301 ve daha fazla ise,en az 30 İşçinin İşine İK'da düzenlenmİş olan süreli fesih ile bir aylık süre içinde aynı tarihte veya farklı tarihlerde son verilmesi toplu İşçi çıkartmak olarak kabul edilecektir.
İşverenin toplu İşçi çıkarma isteğini Bölge müdürlüğüne bildirmesinden 30 gün sonra fesih bildirimlerihükmü doğacaktır.
İş arama izni günde iki saattir.Toplu olarak kullnaılabilir.eğer İşveren İş arama iznini vermezse çalİştırdığı süreyi %100 zamlı ödemek zorundadır.

İş sözleşmesi feshedilen İşçi fesih bildiriminde sebep gösterilmediğinde veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı iddiası
ile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren 1ay içinde İş Mahkemesine dava açılır.
Feshin geçersizliği için açılan davada Mahkemenin verdiği karara itiraz edimesi halinde Yargıtay ne kadar zaman içinde
karar verecektir.?_1 ay



DERHAL FESİH:

KONFEDERASYON:

Değİşik İş kollarından en az beş sendikanın bir araya gelmesiyle oluşmuş tüzel kİşilik
türkiyedeki İşçi konfederasyonları

SENDİKA ÜYELİĞİ:

İşçi sendikasına üye oalbilmek için SK'na göre 16 yaşını doldurmuş olmaları gerekiyor.

16 yaşını doldurmamİş olanlar sendikaya üye olabilirmi?

Kanuni temsilcilerinin yazılı izni ile sendikaya üye olabilirler.Ancak sendika genel kurulunda oy kullanamaz ve delege olamaz.

SK'na göre İşveren dışında İşveren sayılarak İşvren sendikasına kimler üye oalbilir?

-İşvren vekili

Adi şirket mukavelesine göre ortaklık payı alarak esas itibariyle fiziki veya fikri emek arzı suretiyle bu mukavelenin aynı durumdaki herkese fiilen açık olması kaydıyla bir İş yerinde çalışan İşçi sayılan ortakların dışındaki ortaklar
sendikalar kanununa göre... İşveren vekili bütün sevk ve idareyi yöneten kİşidir..
örneğin GENEL MÜDÜR

İşveren sendikasına üye olma hakkına sahip kişilerin,İşveren sendikası üyeliğini kazanabilmeleri için;

İS'na üye olma hakkını kullnamaya ehil olmaları
Üye kayıt fişini sendikaya vermeleri
Sendika yetkili organı tarafından üyeliğin kabulü gerekir.


Bir İş ilişkisi içinde bulunsun ya da bulunmasın bireylerin sosyal güvenliklerini sağlamak üzere devletçe düzenlenen kurum ya da kurumlar topluluğuna Sosyal güvenlik sistemi denir.

17.yüzyılın sonlarına doğru ortaya çıkan ve 19.yüzyıla dek çalışma ilİşkilerini usta, kalfa, çırak ve yamak hiyerarşisi içinde düzenleyen sosyal düzene Korporasyon düzeni denir.

Asgari ücretin nakden ödenmesi, İşçi yararına yorum ilkesinin uygulanmasına örnektir.

İş kanununda hüküm bulunmayan hallerde Borçlar Kanunu, bu kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır.

Osmanlı imparatorluğu döneminde, esnaf örgütleri ile ilgili tüm kural ve formalitelerin nitelik ve biçimlerinin gösterildiği yazılı metinlere Fütüvvetname denir.

Türkiye'de kadın, genç ve çocuk İşçileri çalışma yaşı, süreleri, İşin nitelik ve koşulları yönünden ilk kez koruyan kanun Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'dur.

Kaloriferli konut kapıcıları İş kanunu kapsamındadır.

Bir İş yerinde bulunacak İşveren vekili sayısı İş kanunu'nda belirtilmemİştir.

İş kanunu'nun kapsamına girecek nitelikte bir İş yeri kuran İşveren bu durumu 1 ay içinde bölge çalışma müdürlüğüne bildirmek zorundadır.

İş Kanunu'nda belirtilen hizmet akdi türleri:
Sürekli, Süreksiz, Belirsiz süreli, Belirli süreli hizmet akdi

Hizmet akdinin yapılmasında tarafların ehliyeti, Medeni Kanun'un genel hükümleri çerçevesinde ele alınmaktadır.

Bir kimse akit serbestisi gereği, iradesi dışında akit yapmaya zorlanamaz. Ancak İşverenler bakımından bu serbesti birtakım sosyal amaçlar gereği hizmet akdi yapma zorunluluğu şeklinde sınırlandırılmıştır. İşverenin akit yapmak zorunda olduğu kimseler:

Eski hükümlü İşçi,
Sakat İşçi,
İşçi kuruluşundaki başkanlık görevi sona eren İşçi,
Malullük hali sona eren İşçi.

İş Kanunu'na göre, İşçinin aylık ücreti üzerinden kesilecek para cezası 3 günlük ücretinden fazla olamaz.

Asgari ücretin tanımında yer alan İşçinin zorunlu ihtiyaçları:

Kültür,
Sağlık,
Ulaşım,
Giyim,
Gıda,
Konut

Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun kararları komisyon kararının Resmi Gazetede yayımlandığı tarihi izleyen ay başında yürürlüğe girer.

İş süresinden sayılanlar:
İşçilerin İşveren tarafından İşyerinden başka bir yere çalışmak üzere gönderilirken yolda geçen süreler.
Emzikli kadın İşçilerin çocuklarına süt vermek amacıyla geçirdiği süreler.
Maden ocağında çalışan İşçilerin ocağa inerken geçirdiği süreler.
İşçinin İşverenin emrinde çıkacak bir İşi bekleyerek çalİşmadan geçirdiği süreler.

Türkiye'de genel sebeplerle yapılabilecek fazla çalİşmanın yasal olarak günlük ve yıllık üst sınırları: Günlük 3 saat, yıllık 90 gün

Toplu İş sözleşmesine göre, iki aylık deneme süresi 1 Mart 1998 de sona eren ve İşine devam eden bir İşçi, 1 Ocak 1999 da yıllık ücretli izne hak kazanır. (deneme süresi dahil)

İşveren İşçinin yıllık izin dönemine ilİşkin ücretini, İşçinin izne başlamasından önce vermek zorundadır.

Umumi Hıfzıssıhha Kanununa göre, İş kanununun uygulama alanı dİşında kalan İşlerde, çocuk İşgücü için çalİştırılma yaşı en az 13 'tür.

Gece postalarında çalıştırılan kadın İşçilerin 6 ayda bir sağlık kontrolünden geçirilmesi gerekir.

Bir İşverene ait İş yerinde sırasıyla 35, 45, 70 İşçi bulunmaktadır. Bu İşverenin çalİştırması gereken sakat ve eski hükümlü sayısı : 2 sakat ve 2 eski hükümlü

Türkiye'de sakat ve eski hükümlü İşçi çalıştırılmasına ilİşkin düzenlemeler ilk kez Deniz İş Kanununda yer almıştır.

İşçisinin İşyerinde başka bir İşçiyi yaraladığını 08.05.1997 tarihinde öğrenen İşveren, bu İşçinin hizmet akdini en geç 08.05.1997 de bildirimsiz(derhal) feshedebilir.

Aynı İşyerinde 4.5 yıldır çalışan bir İşçinin feshi ihbar öneli bildirimin İşverene yapılmasından başlayarak 8 haftadır. 6 aydan az ise 2 hafta, 6 ay ile 1.5 yıl arasında ise 4 hafta, 1.5 yıl ile 3 yıl arasında ise 6 hafta, 3 yıldan çok ise 8 hafta.

Kıdem tazminatına esas günlük ücreti 3 milyon , İşyerindeki kıdemi 6 yıl olan bir İşçinin kıdem tazminatı 3 000 000 x 6 x 30 = 540 milyondur.
Kıdem tazminatı=1 günlük ücret x kıdem süresi x 30

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Kurulları içinde yer alanlar: İşveren, İşyeri hekimi, Sendika temsilcisi, İşyeri güvenlik şefi.

İşçi sağlğı ve İş güvenliği ile ilgili mevzuatta yer alan özel tedbirler:
13 yaşından küçük çocukların çalıştırılmaması.
Sualtındaki İşlerde 18 yaşını doldurmamİş erkek çocukların çalıştırılmaması.
Kadın İşçilerin doğumdan önceki 6 hafta ve doğumdan sonraki 6 hafta süresince çalİştırılamaması.
13-18 yaş grubunda bulunan çocuk ve genç İşçilerin, İşe alınmadan önce doktor muayenesinden geçirilmesi.

Cumhuriyet döneminde ülkede reformların yapılabilmesi için gerekli sosyal düzeni sağlamak amacıyla çıkarılan ancak sendika kurmayı hemen hemen olanaksız hale getiren kanun Takrir-i Sükun Kanunu'dur.

1982 Anayasasında sendika kurma hakkı Sosyal ve ekonomik haklar arasında düzenlenmİştir.

İşyeri iç yönetmelikleri, İş hukukunun kaynaklarından "Kendine özgü" 'ye ait bir örnektir.

Kapıcıya konut tahsis edilmesi halinde kapıcıdan kira istenemez. Çalİşmasını aynı konutta arzeden konut kapıcıları İş Kanununun kapsamındadır. Çalİşmasını aynı İşverene arzeden konut kapıcıları İş Kanununun kapsamındadır. Kaloriferli konut kapıcıları İş Kanununun kapsamındadır.

Ülkemizde Cumhuriyet'ten önceki dönemde var olan loncalardaki meslek hiyerarşi içinde Ustabaşı yer almaz, Çırak, Kalfa,Yamak, Usta yer alır.

İş kanunu gece dönemini Gece en geç 20:00'de başlayıp en erken 06:00'da biten gün olarak belirlemİştir.
Kadın İşçiler doğumdan sonraki 6 hafta içinde herhangi bir İşte çalİştırılamazlar. Kadın İşçiler doğumun muhtemel görüldüğü tarihten önceki 3 ay içinde ağır ve tehlikeli İşlerde çalıştırılamazlar.
Kadın İşçiler gebelik sırasında her ay tıbbi muayeneye gitme hakkına sahiptirler. Kadın İşçiler doğumdan önceki 6 hafta içinde herhangi bir İşte çalİştırılamazlar.

Türkiye'de sakatların korunması ile ilgili olarak uygulamada bulunan temel yöntem Kota yöntemidir.

İşyerinde 8 yıldır çalışan kadın İşçi A'nın hizmet sözleşmesi, doğum sebebiyle İşyerinden ayrıldıktan en erken 6 hafta sonra derhal fesih yöntemi ile fesih edilebilir.

İş hukukunda, İşverenlere, İşçi sağlığı ve İş güvenliği ile ilgili olarak getirilen yükümlülükler: Ağır ve tehlikeli İşlerde çalışacak İşçiler için sağlık raporu almak. İşçileri İşyeri tehlikelerine karşı önceden haberdar etmek. Gerekli olan koşulları ve araçları eksiksiz bulundurmak. Meydana gelen İş kazalarını yetkili mercilere bildirmek.

Bir İş yerinde en çok 8 İşyeri sendika temsilcisi bulunabilir.

Sendikaların çalİşma yaşamına ilİşkin faaliyetler: Toplu İş sözleşmesi yapmak. Toplu İş uyuşmazlıklarında arabulucuya başvurmak. Toplu İş uyuşmazlıklarında hakem kurullarına başvurmak. Üyelerini ya da mirasçılarını temsilen dava açmak.

İşçi A, çalİştığı İşyerindeki sendikaya üye olmak için gerekli İşlemleri tamamlamİş ve üye kayıt fİşlerini sendikaya teslim etmİştir. Ancak sendikanın yetkili organı aradan 40 gün geçmesine rağmen A'ya herhangi bir cevap vermemİştir.Bu durum, A'nın sendika üyeliğinin kabul edildiği anlamına gelmektedir.

Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanununa göre grevin amacı İşyerinde faaliyeti durdurmak ya da önemli ölçüde aksatmaktır.

250 İşçinin çalİştığı bir İşyerinde lokavt uygulayan İşveren tüm İşçileri İşten uzaklaştırmak zorundadır.
Toplu İş sözleşmesinin imza tarihinde taraf sendikaya üye olanlar, imzalanan sözleşmeden sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yararlanırlar.

Grev ve lokavt yasağı ile zorunlu hakem uygulamasının bulunduğu ülkelerde hakem kurullarının kararları kesindir ve tarafları bağlar.

Grev gözcülerinin görevi grev yapan sendikanın üyelerinin greve uyup uymadıklarını denetlemektir.

Sosyal yardımların finansmanı devlet bütçesinden sağlanabilir. Sosyal yardımların finansmanı vergilerle sağlanabilir. Sosyal yardımlar zorunlu katılım ilkesine dayanmaz. Sosyal yardımlar parasal nitelikte olabilir. Sosyal yardımlarda katılım payı ile karşılık arasında bir ilİşki YOKTUR.

Sosyal Sigortalar Kanununun, zorunlu sigorta uygulaması bakımından, kısmen sigorta dİşında tutulanlar arasında Türkiye'de görevli bulunan ve dİşarıda sigortalı olan yabancılar yer almaktadır.

Sosyal sigortalarda uygulanan ve primlerin ortak bir fonda toplanması ve sigortalıya yapılan yardımların bu fondan karşılanması esasına dayanan finansman yöntemine toplu kapitalizasyon yöntemi denir.

Yaşlılık sigortasından toptan ödeme yapılabilmesi için, sigortalı kadının en az 50 yaşında olması gerekir.

TC Emekli Sandığından aylık almaktayken ölen babasından, ölüm tarihinde 18 yaşını, ortaöğretim yapmakta ise 20 ve yükseköğrenim yapmakta ise 25 yaşını doldurmamİş erkek çocuklara aylık bağlanır.

Bağ-Kur kanununa göre, malullük aylığından faydalanabilmek için en az 5 tam yıl prim ödemİş olmak gerekir.

2926 sayılı Tarımda Kendi Ad ve Hesabına Çalİşanlar Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine göre ödenecek aylık sigorta prim oranlarını tespit etme şeklini prim=gösterge * katsayı * %20 formülü gösterir.

İşyeri iç yönetmelikleri ve toplu İş sözleşmeleri, İş hukukunun kendine özgü kaynakları arasında yer alır.

İşveren vekili, İşveren adına hareket eder. İşveren vekilleri, İşçilere tanınan haklardan yararlanabilir. İşveren vekili, İşin ya da İşyerinin yönetiminde görev alır. İşveren için öngörülen sorumluluklar İşveren vekili için de uygulanır.
İşçiye, ürettiği mal miktarına göre ücret ödenmesi halinde, Parça başı ücret sistemi söz konusudur.

Asgari ücret tespit komisyonunun göreve başlayabilmesi için Çalİşma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın çağrıda bulunması gerekir.

18 yaşından küçüklere kıdemlerine bakılmaksızın en az 18 gün yıllık izin verilir.

Çocuk İşçilerin korunmasına yönelik en kapsamlı düzenlemeler İş Kanununda yer almaktadır.

Bir İşveren Antalyada 26, Muğlada 50, Eskİşehirde 52 ve Bursada 101 İşçi çalıştıran 4 İşyeri vardır. Bu İşveren Muğla, Eskİşehir ve Bursadaki İşyerlerinde sakat ve eski hükümlü İşçi çalıştırma zorunluluğu bulunmaktadır. (50den fazla yerlerde)
İşçisi A'nın haklı bir nedene dayanmaksızın 1 ayda 3 İş günü İşine devam etmemesi üzerine, İşveren, A'nın hizmet sözleşmesini bildirimsiz (derhal) fesih yolu ile feshetmİştir. İşverenin bu fesihte dayandığı sebep Ahlak ve iyiniyete uymayan hallerdir.

Kıdem tazminatı tam ve zamanında ödenmezse, gecikme süresi için ödenmesi gerekli tazminata, mevduata uygulanan en yüksek faiz uygulanır.

Bir İşyerini kurmak için gerekli izni alan bir kimse, İşyerini faaliyete geçirebilmek için gerekli olan İşletme belgesini Bölge Çalışma Müdürlüğünden alır.

Sendikalar Kanununda bir konuda boşluk bulunması halinde, bu boşluk Medeni Kanun hükümleri ile doldurulur.

Konfederasyon, sendika ve sendika şubelerinin başkanları ve yöneticileri, göreve seçilmelerinden itibaren 3 ay içinde, kendilerinin, eşlerinin ve velayetleri altındaki çocuklarının mal varlığını notere bildirmek zorundadır.

Üyelik aidatının 6 milyon TL olduğu bir sendika için, dayanışma aidatı 2/3*6 milyon=4 milyon.

Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanununun bölümleri : Toplu İş sözleşmesi, Çeşitli hükümler, Toplu İş uyuşmazlıklarının barİşçı yollarla çözülmesi, Müeyyideler ve son hükümler.

Bir toplu İş sözleşmesinden, dayanİşma aidatını ödeyerek yararlama, yararlanmak isteyen İşçinin talebinden itibaren başlar.

Sendikalar Kanununa göre, toplu görüşme aşaması 30 günle sınırlandırılmİştır.

Belediyelerce yürütülen şehir içi taşıma İşlerinde sürekli grev ve lokavt yasakları sözkonusur.

Uygulanmakta olan bir grevin kanun dİşı olup olmadığını İş mahkemeleri tespit eder.

Grev ve lokavta katılmayacak İşçileri İşveren belirler.

Ülkemizdeki sosyal sigorta kuruluşları: Amele birliği, Emekli sandığı, Bağkur, Banka ve Sigorta şirketlerine ait sandıklar.

Bir İş kazası sonucu yatarak tedavi gören ve günlük geliri 4,5 milyon TL olan sigortalıya verilecek günlük geçici İş göremezlik ödeneğinin miktarı 2 250 000 TLdir.

Emekli sandığına tabi bir İştirakçi ahlaksızlık sebebiyle bozuk sicil aldığı için resen emekliye sevk edilmİştir. Bu İştirakçiye emekli aylığı bağlanabilmesi için kıdeminin en az 25 yıl olması gerekir.

Tarımda Kendi Ad ve Hesabına Çalİşanlar Sosyal Sigortalar Kanununa göre isteğe bağlı sigortalılık kuruma yapılan başvuruyu izleyen aybaşından itibaren kazanılır.








1-) Aşağıdakilerden hangisi toplu iş hukukunun konuları arasında sayılamaz?
A) Toplu iş uyuşmazlıkları
B) Sendika üyeliği
C) Grev ve lokavt
D) Çalışma yaşamının denetlenmesi
E) Sendikaların yönetilmesi ve faaliyetleri

--------------------------------------------------------------------------------
2-) Devletçe oluşturulan ve bir ülkede hiçbir ayrım gözetmeksizin tüm bireylerin yaşamları boyunca karşılaştıkları ya da karşılayabilecekleri risklerin olumsuzluklarına karşı korumayı amaçlayan sisteme ne ad verilir?
A) Sosyal sigorta sistemi
B) Sosyal güvenlik sistemi
C) Sosyal yardımlar
D) Sosyal hizmetler
E) Sosyal devlet

--------------------------------------------------------------------------------
3-) Sanayi Devrimi ilk kez hangi yüzyılda yaşanmıştır?
A) XVII. yy.’ın başlarında
B) XVII. yy.’ın sonlarında
C) XVIII. yy.’ın başlarında
D) XVIII. yy.’ın sonlarında
E) XIX. yy.’ın sonlarında

--------------------------------------------------------------------------------
4-) Sanayi Devrimi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) İnsan ve hayvan kas gücünün yerini, buhar ve elektrik gücüyle çalışan makinalar almıştır.
B) Sözleşme serbesti ve hukuki eşitlik ilkesine dayalı hukuk düzeni fabrika sahiplerine geniş bir insiyatif tanımıştır.
C) Klasik liberal ekonomiye dayalı kapitalist düzen hakim olmuştur.
D) Çocuk ve kadın işgücünün acımasızca kullanımı aile birliği ve düzenini bozmuş, ahlaki bunalımlar yaşanmıştır.
E) Sanayi devrimi döneminde devlet ekonomiye yoğun biçimde müdahale etmiştir.

--------------------------------------------------------------------------------
5-) Aşağıdaki kanunlardan hangisi 1921 yılında çıkarılan ve Zonguldak ile Ereğli kömür madenlerinde çalışan korunmasına yönelik kanunlar içinde yer almamıştır?
A) Kömür madenlerinde çalışan işçilerin günlük çalışma süreleri 8 saatle sınırlandırılmıştır.
B) Yeraltı işlerinde asgari çalışma yaşı 18 olarak belirlenmiştir.
C) Kömür işçileri ile ilgili ilk sosyal sigorta kolları (hastalık, ihtiyarlık, iş kazası) yürürlüğe konmuştur.
D) Zorunlu çalıştırma yasaklanmış ve asgari ücretlerin üçlü bir komisyon tarafından saptanması ilkesi benimsenmiştir.
E) Kömür madenlerinde kadın işçilerin çalıştırılması yasaklanmıştır.

--------------------------------------------------------------------------------
6-) Aşağıdaki içtihadlardan hangisine uymak zorunludur?
A) Yargıtay içtihadları
B) Danıştay içtihadları
C) İçtihadı birleştirme kararları
D) Uyuşmazlık Mahkemesi içtihadları
E) Askeri Yargıtay içtihadları

--------------------------------------------------------------------------------
7-) Yargıtaya göre Zırai mücadele pilotları hangi kanunun kapsamındadırlar?
A) Borçlar Kanunu
B) Hava-İş Kanunu
C) İş Kanunu
D) Deniz-İş Kanunu
E) Basın-İş Kanunu

--------------------------------------------------------------------------------
8-) Aşağıdakilerden hangisine iş kanunu uygulanır?
A) Profesyonel Sporcular
B) 507 sayılı esnaf ve küçük sanatkarlar 2.maddesinin tarifine uygun 4 kişinin çalıştığı işyerleri
C) Rehabilite edilenler
D) Ev hizmetlerinde çalışanlar
E) Aile ekonomisi içinde kalan tarımla ilgili yapı işleri

--------------------------------------------------------------------------------
9-) İşverenle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Bir iş sözleşmesine dayanarak işçi çalıştıran kişidir.
B) İşveren gerçek kişi olabilir.
C) İşveren ortaklık, dernek, sendika, vakıf gibi özel hukuk kişisi olabilir.
D) İşveren kamu hukuku tüzel kişisi olabilir.
E) Tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar işveren olamazlar.

--------------------------------------------------------------------------------
10-) A adlı işverenin bir sinema salonu ve bir lokantası vardır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Sinema asıl işyeri, lokanta işyerine bağlı yerlerden sayılır.
B) Sinema salonu eklentidir.
C) Lokanta eklentidir.
D) Lokanta asıl işyeri, sinema işyerine bağlı yerlerden sayılır.
E) Birbirini bütünlemeyen faaliyetler olduğundan ayrı ayrı birer işyeri olarak kabul edilirler.

--------------------------------------------------------------------------------
11-) İş sözleşmesinin kaç unsuru vardır?
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
E) 6

--------------------------------------------------------------------------------
12-) Kanuni bir görev nedeniyle işten ayrılan işçinin görevinin sona ermesinden itibaren ne kadar süre içinde başvurması halinde işveren bu işçiyi öncelikle işe almak zorundadır?
A) 15 gün
B) 1 ay
C) 2 ay
D) 6 ay
E) 12 ay

--------------------------------------------------------------------------------
13-) B adlı kadın işçi kendi isteği ve doktor onayı ile doğumdan önceki 4 haftaya kadar çalışmıştır. Bu durumda doğumdan sonra kaç hafta çalıştırılamaz?
A) 6 hafta
B) 8 hafta
C) 10 hafta
D) 14 hafta
E) 12 hafta
--------------------------------------------------------------------------------
14-) D adlı işveren, B adlı 14 yaşında bir çocukla tünel inşaatında çalıştırılmak üzere bir iş sözleşmesi yapmıştır. B bir süre sonra sözleşmenin geçersiz olduğunu ileri sürerek çalışmaktan vazgeçmiştir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Sözleşme ölü doğduğundan B hiçbir haktan yararlanamaz.
B) B çalışmaya başladığı andan sözleşmenin sona erdiği ana kadar işçilik ve sigortalık haklarından yararlanır,
C) D adlı işveren ile B adlı işçi karşılıklı anlaşarak sözleşmeye devam edebilirler.
D) B sözleşmeyi geçirsiz sayamaz, sözleşme ancak D tarafından iptal edilebilir.
E) B sözleşmenin geçersiz olduğunu iddia edemez. Geçersizlik sebepleri bulunmamaktadır.

--------------------------------------------------------------------------------
15-) Aşağıdakilerden hangisi işverenin borcu değildir?
A) Bağımlı şekilde çalışma borcu
B) Ücret ödeme borcu
C) İşe uygun işçi çalıştırma borcu
D) İş nedeniyle zarar gören işçiye ait alet, taşıt ve hayvanları tazmin borcu
E) Eşit davranma borcu

--------------------------------------------------------------------------------
17-) İşçilik haklarına ilişkin olarak ücretin temel alınarak yapılacak ödemelerde ve ücret zamlarında aşağıdakilerden hangisinden hareket edilir?
A) Geniş anlamda ücret
B) Dar anlamda ücret
C) Sosyal yardımlar
D) Prim
E) İkramiye

--------------------------------------------------------------------------------
18-) Tarihsel gelişim bakımından en eski ve en yaygın ücret sistemi hangisidir?
A) Akort ücret
B) Yüzde usulü ücret
C) Komisyon ücret
D) Zamana göre ücret
E) Kârdan pay alma


--------------------------------------------------------------------------------
20-) Yüzde usulü ücretin tek başına uygulandığı bir işyerinde işçinin alacağı ücret asgari ücretin altında kalmıştır. Buna göre hangisi doğrudur?
A) Aradaki fark Bölge Müdürlüğü’nce ödenir.
B) Aradaki fark Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nca ödenir.
C) Aradaki fark işverence ödenir.
D) Aradaki fark sendikaca ödenir.
E) Yüzde usulünen uygulandığı işyerlerinde alınan ücret asgari ücretin altında olabilir.

--------------------------------------------------------------------------------
21-) A adlı işçinin günlük ücreti 20.000.000’dur. Bu işçi genel tatil ve ulusal bayram olarak kabul edilen bir gün çalışmıştır. Çalıştığı bugün için kendisine toplam kaç lira ücret ödenir?
A) 20.000.000
B) 30.000.000
C) 40.000.000
D) 60.000.000
E) 80.000.000

--------------------------------------------------------------------------------
22-) Gününde ödenmeyen ücretler için hangi faiz uygulanır?
A) İşletme kredisi faizi
B) Mevduata uygulanan en yüksek faiz
C) Cari faiz
D) Reeskont faiz
E) Mevduata uygulanan en düşük faiz

--------------------------------------------------------------------------------
23-) Ücret Garanti Fonu aşağıdakilerden hangisini karşılamak amacıyla oluşturulmuştur?
A) Son 1 aylık ücret
B) Son 3 aylık ücret
C) Son 6 aylık ücret
D) İlk 2 aylık ücret
E) İlk 6 aylık ücret

--------------------------------------------------------------------------------
24-) Kanuni ipotek hakkı hangi kanunda düzenlenmiştir?
A) İş Kanunu
B) İcra - İflas Kanunu
C) Borçlar Kanunu
D) Medeni Kanun
E) Belediyeler Kanunu

--------------------------------------------------------------------------------
25-) Zamana göre ücret sisteminin olumsuz yönü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hesaplamanın kolay olması
B) İş kazası ve meslek hastalığı riskinin artması
C) İşçinin alacağı ücreti önceden bilmesi
D) Yapılan işin kalitesinin düşmesi
E) Verimliliği düşürmesi

--------------------------------------------------------------------------------
27-) 1 milyar maaş alan eş, Hakimin kararıyla 400 milyon eşine nafaka ödemesi kararlaştırılmıştır. Nafaka yükümlüsü borcunu yerine getirmediğinden nafaka alacaklısı kendisini icraya vermiş ve maaşına haciz koydurmuştur. Nafaka yükümlüsünün maaşının ne kadar haciz edilir?
A) 250.000.000 TL
B) 300.000.000 TL
C) 400.000.000 TL
D) 500.000.000 TL
E) Haciz edilemez

--------------------------------------------------------------------------------
28-) A adlı işçinin günlük çalışmasının bir bölümü gece, diğer bölümü ise gündüz dönemine rastlanmaktadır. Gece çalıştığı süre ile gündüz çalıştığı süre de birbirine eşittir. Bu durumda aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) İşçi gündüz çalışmış sayılır.
B) İşçi hem gece, hem de gündüz çalışmış sayılır.
C) İşçi gece çalışmış sayılır.
D) Hangi dönemde çalıştığı konusunda işçi kararı kendisi verir.
E) İşçinin çalışması hem gece, hem gündüz dönemine rastlayamaz.

--------------------------------------------------------------------------------
29-) Haftalık çalışma süresinin iş sözleşmesi ya da TİS ile 45 saatin altında belirlenmesi halinde, uygulanan ortalama çalışma süresini aşan ve 45 saate kadar yapılan çalışmalara ne ad verilir?
A) Fazla çalışma
B) Fazla süreli çalışma
C) Telafi çalışması
D) Kısa süreli çalışma
E) Dönemsel çalışma süresi

--------------------------------------------------------------------------------
30-) İşçiye ödenecek ücret miktarı aşağıdakilerden hangisi ile kararlaştırılır?
A) Kanun
B) İş sözleşmesi
C) Gelenek
D) Tüzük
E) Yönetmelik

--------------------------------------------------------------------------------

1-) İş mahkemesi, bildirimli feshin geçersizliğine kadar verdiğinde, işveren işçiye mahkeme kararı kesinleşinceye kadar çalıştırmadığı süre içinde en çok ne kadar aylık ücreti ödemekle yükümlüdür?
A) 8
B) 6
C) 7
D) 4
E) 3
D

2-) Günde sekiz saat çalışılan bir işyerinde uygulanacak ara dinlenme süresi ne kadardır?
A) 45 dakika
B) 1 saat
C) 1.5 saat
D) 15 dakika
E) 30 dakika B

--------------------------------------------------------------------------------
3-) Fazla çalışma ücreti saat başına ücretin en az ne kadar artırılması suretiyle ödenir?
A) % 40
B) % 20
C) % 60
D) % 50
E) % 75 D

--------------------------------------------------------------------------------
4-) Aşağıdaki sürelerden hangisi işçinin günlük çalışma süresinden sayılan zamanlardan biri değildir?
A) Çalışma yerlerine ulaşma ve buradan çıkışlarda geçen süre
B) İşçinin asıl işini yapmaksızın geçirdiği süreler
C) Serviste geçen süreler
D) İşçinin işe hazır beklediği süreler
E) Kadın işçilerin emzirme süreleri C


5-) İşverenlerin hangi oranda özürlü, eski hükümlü ve terör mağduru işçi istihdam edeceği, her yılın Ocak ayı başından itibaren hangi makam tarafından saptanır?
A) Valilikler
B) Başbakanlık
C) Belediyeler
D) Bakanlar Kurulu
E) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı D

6-) Üyelik başvurusu sendika tarafından kaç gün içinde reddedilmezse, üyelik sistemi kabul edilmiş sayılır?
A) 5
B) 7
C) 10
D) 30
E) 45 D

7-) İşçi sendikası genel kurulu hangi halde delegelerden oluşur?
A) Üye sayısının 1000’i aşması
B) Üye sayısının 250’yi aşması
C) Üye sayısının 500’ü aşması
D) Üye sayısının 300’ü aşması
E) Üye sayısının 450’yi aşması A

8-) Bir işyerinde 5 yıldır çalışmakta olan işçinin iş sözleşmesi işveren tarafından kötü niyetli olarak feshedilmesi halinde işverenin ödeyeceği kötüniyet tazminatının tutarı ne kadardır?
A) İşçinin 18 haftalık ücret tutarı
B) İşçinin 8 haftalık ücret tutarı
C) İşçinin 4 haftalık ücret tutarı
D) İşçinin 24 haftalık ücret tutarı (6AY)
E) İşçinin 10 haftalık ücret tutarı D

9-) İşveren işyeri ile ilgili bilgileri başkalarına aktaran işçinin iş sözleşmesini İK’daki aşağıdaki maddelerden hangisine dayanarak feshedebilir?
A) İK. md. 28
B) İK. md. 24
C) İK. md. 17
D) İK. md. 15/I
E) İK. md. 25/II E

10-) Umumi Hıfzıssıhha Kanunu hükümleri uyarınca bar, kabere, dans salonları, kahve ve gazino, hamam gibi işyerlerinde 18 yaşından küçük çocukların çalıştırılmaları hangi makam tarafından yasaklanabilir?
A) Belediyeler
B) Sağlık Bakanlığı
C) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
D) Valilik
E) Bölge Çalışma Müdürlüğü A

--------------------------------------------------------------------------------
11-) Gece ve gündüz postası nöbetleşe esasının uygulanması halinde postası değiştirilecek işçinin kesintisiz en az ne kadar dinlendirilmesi gerekir?
A) 6 saat
B) 10 saat
C) 11 saat
D) 12 saat
E) 24 saat C

--------------------------------------------------------------------------------
12-) Kanuna göre çalıştırılması zorunlu özürlü, eski hükümlü ve terör mağduru işçilerin toplam oranı kaçtır?
A) % 8
B) % 2
C) % 3
D) % 6
E) % 12 D

--------------------------------------------------------------------------------
13-) Belirli mevsimlerde talep artışı nedeniyle bu talebi karşılayacak üretim için işçilerin daha fazla çalışmasının istenmesi fazla çalışma türlerinden hangisine örnektir?
A) Farazi fazla çalışma
B) Genel sebeplerle yapılan fazla çalışma
C) Olağanüstü sebeplerle yapılan fazla çalışma
D) Mücbir sebeple yapılan fazla çalışma
E) Zorunlu sebeple yapılan fazla çalışma B

--------------------------------------------------------------------------------
14-) Aynı işverene ait (A) işyerinde 7 ay, (B) işyerinde 6 ay, (C) işyerinde 9 ay çalışan16 yaşındaki işçi kaç günlük yıllık ücretli izine hak kazanır?
A) 20 gün
B) 15 gün
C) 14 gün
D) 21 gün
E) 30 gün A

--------------------------------------------------------------------------------
15-) Değişik iş kollarında en az beş sendikanın bir araya gelmesi ile oluşturulan tüzel kişiliğe ne ad verilir?
A) Federasyon
B) Konfederasyon
C) Kooperatif
D) Dernek
E) Şirket B

16-) İşçi sayısı 400 olan bir işyerinde toplu iş sözleşmesinin tarafı olan bir sendika, en çok kaç işyeri sendika temsilcisi bulundurabilir?
A) 2
B) 3
C) 4
D) 5
E) 6 B

--------------------------------------------------------------------------------
17-) Sigorta Kanunu’na göre kimler yönetici sayılır?
A) Yönetim ve Denetleme Kurulu üyeleri
B) Disiplin Kurulu üyeleri
C) Genel Kurul üyeleri
D) Genel Kurulu ve Danışma Kurulu üyeleri
E) Disiplin ve Temsilciler Kurulu üyeleri A

18-) Sigortalar Kanunu’nda öngörülen sendikacılık tazminatının alt sınırı nedir?
A) İşçinin ücretinin 3 yıllık tutarı
B) İşçinin ücretinin 1 yıllık tutarı
C) İşçinin ücretinin 2 yıllık tutarı
D) İşçinin ücretinin 4 yıllık tutarı
E) İşçinin ücretinin 5 yıllık tutarı B

19-) İşçi sendikasına işçinin ödeyeceği aylık üyelik aidatı miktarının üst sınırı nedir?
A) İşçinin 1 haftalık çıplak ücreti
B) İşçinin 1 günlük çıplak ücreti
C) İşçinin 1 aylık çıplak ücreti
D) İşçinin 1 günlük brüt ücreti
E) İşçinin 7 günlük brüt ücreti B

20-) Denkleştirme süresi kaç aydır?
A) 2 ay
B) 4 ay
C) 6 ay
D) 8 ay
E) 10 ay A

--------------------------------------------------------------------------------
21-) Fazla sürelerle çalışmada her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarın yüzde kaç yükseltilmesiyle ödenir?
A) % 100
B) % 75
C) % 50
D) % 25
E) % 10 D

--------------------------------------------------------------------------------
22-) İ.K.’da okula devam eden çocukların eğitim döneminde günde en çok ve haftada kaç saat olacağı hükme bağlanmıştır?
A) Günde en çok 3 saat haftada 15 saat
B) Günde en çok 2 saat haftada 10 saat
C) Günde en çok 4 saat haftada 20 saat
D) Günde en çok 5 saat haftada 25 saat
E) Günde en çok 7 saat haftada 35 saat B

23-) Aşağıdakilerden hangisi sigortalar kanuna göre işçi sayılmaz? terketmeyi meslek edinmiş bulunanlar
A) Milli Savunma Bakanlığı’na bağlı işyerlerinde işçi olarak çalışanlar
B) Vekalet akdine dayanarak çalışanlar
C) Emekli Sandığı’na tabi olarak hizmet akdine dayanarak çalışanlar
D) Hizmet akdine dayanarak çalışanlar
E) Nesir sözleşmesine göre eserini naşire terk etmeyi meslek edinenler B

--------------------------------------------------------------------------------



24-) Haftalık çalışma süresi en çok kırk beş saattir hükmünün niteliği aşağıdakilerden hangisidir?
A) Mutlak Emredici Norm
B) Nisbi Emredici Norm
C) Geçerli Emredici Norm
D) Mutlak Butlan
E) Nisbi Butlan B

25-) İstenmesi halinde, emzikli işçiye çalıştırılamayacağı 16 haftlalık sürenin tamamlanmasından sonra en çok kaç ay ücretsiz izin verilir?
A) 1 ay
B) 2 ay
C) 3 ay
D) 6 ay
E) 1 yıl D



İŞ VE SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU
 Bir iş ilişkisi içinde bulunsun ya da bulunmasın bireylerin sosyal güvenliklerini sağlamak üzere devletçe düzenlenen kurum ya da kurumlar topluluğuna Sosyal güvenlik sistemi denir.
 17.yüzyılın sonlarına doğru ortaya çıkan ve 19.yüzyıla dek çalışma ilişkilerini usta, kalfa, çırak ve yamak hiyerarşisi içinde düzenleyen sosyal düzene Korporasyon düzeni denir.
 Asgari ücretin nakden ödenmesi, işçi yararına yorum ilkesinin uygulanmasına örnektir.
 İş kanununda hüküm bulunmayan hallerde Borçlar Kanunu, bu kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır.
 Osmanlı imparatorluğu döneminde, esnaf örgütleri ile ilgili tüm kural ve formalitelerin nitelik ve biçimlerinin gösterildiği yazılı metinlere Fütüvvetname denir.
 Türkiye'de kadın, genç ve çocuk işçileri çalışma yaşı, süreleri, işin nitelik ve koşulları yönünden ilk kez koruyan kanun Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'dur.
 Kaloriferli konut kapıcıları iş kanunu kapsamındadır.

 Bir iş yerinde bulunacak işveren vekili sayısı İş kanunu'nda belirtilmemiştir.
 İş kanunu'nun kapsamına girecek nitelikte bir iş yeri kuran işveren bu durumu 1 ay içinde bölge çalışma müdürlüğüne bildirmek zorundadır.
 İş Kanunu'nda belirtilen hizmet akdi türleri: Sürekli, Süreksiz, Belirsiz süreli, Belirli süreli hizmet akdi
 Hizmet akdinin yapılmasında tarafların ehliyeti, Medeni Kanun'un genel hükümleri çerçevesinde ele alınmaktadır.
 Bir kimse akit serbestisi gereği, iradesi dışında akit yapmaya zorlanamaz. Ancak işverenler bakımından bu serbesti birtakım sosyal amaçlar gereği hizmet akdi yapma zorunluluğu şeklinde sınırlandırılmıştır. İşverenin akit yapmak zorunda olduğu kimseler: Eski hükümlü işçi, Sakat işçi, İşçi kuruluşundaki başkanlık görevi sona eren işçi, Malullük hali sona eren işçi.
 İş Kanunu'na göre, işçinin aylık ücreti üzerinden kesilecek para cezası 3 günlük ücretinden fazla olamaz.
 Asgari ücretin tanımında yer alan işçinin zorunlu ihtiyaçları: Kültür, Sağlık, Ulaşım, Giyim, Gıda, Konut
 Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun kararları komisyon kararının Resmi Gazetede yayımlandığı tarihi izleyen ay başında yürürlüğe girer.
 İş süresinden sayılanlar: İşçilerin işveren tarafından işyerinden başka bir yere çalışmak üzere gönderilirken yolda geçen süreler. Emzikli kadın işçilerin çocuklarına süt vermek amacıyla geçirdiği süreler. Maden ocağında çalışan işçilerin ocağa inerken geçirdiği süreler. İşçinin işverenin emrinde çıkacak bir işi bakleyerek çalışmadan geçirdiği süreler.
 Türkiye'de genel sebeplerle yapılabilecek fazla çalışmanın yasal olarak günlük ve yıllık üst sınırları: Günlük 3 saat, yıllık 90 gün
 Toplu iş sözleşmesine göre, iki aylık deneme süresi 1 Mart 1998 de sona eren ve işine devam eden bir işçi, 1 Ocak 199 da yıllık ücretli izne hak kazanır. (deneme süresi dahil)
 İşveren işçinin yıllık izin dönemine ilişkin ücretini, işçinin izne başlamasından önce vermek zorundadır.
 Umumi Hıfzıssıhha Kanununa göre, İş kanununun uygulama alanı dışında kalan işlerde, çocuk işgücü için çalıştırılma yaşı en az 13 'tür.
 Gece postalarında çalıştırılan kadın işçilerin 6 ayda bir sağlık kontrolünden geçirilmesi gerekir.
 Bir işverene ait iş yerinde sırasıyla 35, 45, 70 işçi bulunmaktadır. Bu işverenin çalıştırması gereken sakat ve eski hükümlü sayısı : 2 sakat ve 2 eski hükümlü
 Türkiye'de sakat ve eski hükümlü işçi çalıştırılmasına ilişkin düzenlemeler ilk kez Deniz İş Kanununda yer almıştır.
 İşçisinin işyerinde başka bir işçiyi yaraladığını 08.05.1997 tarihinde öğrenen işveren, bu işçinin hizmet akdini en geç 08.05.1997 de bildirimsiz(derhal) feshedebilir.
 Aynı işyerinde 4.5 yıldır çalışan bir işçinin feshi ihbar öneli bildirimin işverene yapılmasından başlayarak 8 haftadır. 6 aydan az ise 2 hafta, 6 ay ile 1.5 yıl arasında ise 4 hafta, 1.5 yıl ile 3 yıl arasında ise 6 hafta, 3 yıldan çok ise 8 hafta.

 Kıdem tazminatına esas günlük ücreti 3 milyon , işyerindeki kıdemi 6 yıl olan bir işçinin kıdem tazminatı 3 000 000 x 6 x 30 = 540 milyondur. Kıdem tazminatı=1 günlük ücret x kıdem süresi x 30
 İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Kurulları içinde yer alanlar: İşveren, İşyeri hekimi, Sendika temsilcisi, İşyeri güvenlik şefi.
 İşçi sağlğı ve iş güvenliği ile ilgili mevzuatta yer alan özel tedbirler: 13 yaşından küçük çocukların çalıştırılmaması. Sualtındaki işlerde 18 yaşını doldurmamış erkek çocukların çalıştırılmaması. Kadın işçilerin doğumdan önceki 6 hafta ve doğumdan sonraki 6 hafta süresince çalıştırılamaması. 13-18 yaş grubunda bulunan çocuk ve genç işçilerin, işe alınmadan önce doktor muayenesinden geçirilmesi.
 Cumhuriyet döneminde ülkede reformların yapılabilmesi için gerekli sosyal düzeni sağlamak amacıyla çıkarılan ancak sendika kurmayı hemen hemen olanaksız hale getiren kanun Takrir-i Sükun Kanunu'dur.

 1982 Anayasasında sendika kurma hakkı Sosyal ve ekonomik haklar arasında düzenlenmiştir.

 İşyeri iç yönetmelikleri, iş hukukunun kaynaklarından "Kendine özgü" 'ye ait bir örnektir.

 Kapıcıya konut tahsis edilmesi halinde kapıcıdan kira istenemez. Çalışmasını aynı konutta arzeden konut kapıcıları İş Kanununun kapsamındadır. Çalışmasını aynı işverene arzeden konut kapıcıları İş Kanununun kapsamındadır. Kaloriferli konut kapıcıları İş Kanununun kapsamındadır.

 Ülkemizde Cumhuriyet'ten önceki dönemde var olan loncalardaki meslek hiyerarşi içinde Ustabaşı yer almaz, Çırak, Kalfa,Yamak, Usta yer alır.

 İş kanununa göre, en alt seviyede tespit edilerek işçilere ödenen ücret Asgari ücrettir.

 İş kanunu gece dönemini Gece en geç 20:00'de başlayıp en erken 06:00'da biten gün olarak belirlemiştir.

 Kadın işçiler doğumdan sonraki 6 hafta içinde herhangi bir işte çalıştırılamazlar. Kadın işçiler doğumun muhtemel görüldüğü tarihten önceki 3 ay içinde ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılamazlar. Kadın işçiler gebelik sırasında her ay tıbbi muayeneye gitme hakkına sahiptirler. Kadın işçiler doğumdan önceki 6 hafta içinde herhangi bir işte çalıştırılamazlar.

 Türkiye'de sakatların korunması ile ilgili olarak uygulamada bulunan temel yöntem Kota yöntemidir.

 İşyerinde 8 yıldır çalışan kadın işçi A'nın hizmet sözleşmesi, doğum sebebiyle işyerinden ayrıldıktan en erken 6 hafta sonra derhal fesih yöntemi ile fesih edilebilir.

 Toplu iş sözleşmesi bulunmayan bir işyerinde 5 yıldır çalışan ve giydirilmiş günlük ücreti 3 milyon TL olan bir işçinin yaklaşık kıdem tutarı 450 milyondur. Kıdem tazminatı=günlük ücret * kıdem * 30

 İş hukukunda, işverenlere, işçi sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili olarak getirilen yükümlülükler: Ağır ve tehlikeli işlerde çalışacak işçiler için sağlık raporu almak. İşçileri işyeri tehlikelerine karşı önceden haberdar etmek. Gerekli olan koşulları ve araçları eksiksiz bulundurmak. Meydana gelen iş kazalarını yetkili mercilere bildirmek.

 Bir iş yerinde en çok 8 işyeri sendika temsilcisi bulunabilir.

 Sendikaların çalışma yaşamına ilişkin faaliyetler: Toplu iş sözleşmesi yapmak. Toplu iş uyuşmazlıklarında arabulucuya başvurmak. Toplu iş uyuşmazlıklarında hakem kurullarına başvurmak. Üyelerini ya da mirasçılarını temsilen dava açmak.

 İşçi A, çalıştığı işyerindeki sendikaya üye olmak için gerekli işlemleri tamamlamış ve üye kayıt fişlerini sendikaya teslim etmiştir. Ancak sendikanın yetkili organı aradan 40 gün geçmesine rağmen A'ya herhangi bir cevap vermemiştir.Bu durum, A'nın sendika üyeliğinin kabul edildiği anlamına gelmektedir.

 Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanununa göre grevin amacı işyerinde faaliyeti durdurmak ya da önemli ölçüde aksatmaktır.

 250 işçinin çalıştığı bir işyerinde lokavt uygulayan işveren tüm işçileri işten uzaklaştırmak zorundadır.

 Toplu iş sözleşmesinin imza tarihinde taraf sendikaya üye olanlar, imzalanan sözleşmeden sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yararlanırlar.

 Grev ve lokavt yasağı ile zorunlu hakem uygulamasının bulunduğu ülkelerde hakem kurullarının kararları kesindir ve tarafları bağlar.

 Grev gözcülerinin görevi grev yapan sendikanın üyelerinin greve uyup uymadıklarını denetlemektir.

 Sosyal yardımların finansmanı devlet bütçesinden sağlanabilir. Sosyal yardımların finansmanı vergilerle sağlanabilir. Sosyal yardımlar zorunlu katılım ilkesine dayanmaz. Sosyal yardımlar parasal nitelikte olabilir. Sosyal yardımlarda katılım payı ile karşılık arasında bir ilişki YOKTUR.

 Sosyal Sigortalar Kanununun, zorunlu sigorta uygulaması bakımından, kısmen sigorta dışında tutulanlar arasında Türkiye'de görevli bulunan ve dışarıda sigortalı olan yabancılar yer almaktadır.

 Sosyal sigortalarda uygulanan ve primlerin ortak bir fonda toplanması ve sigortalıya yapılan yardımların bu fondan karşılanması esasına dayanan finansman yöntemine toplu kapitalizasyon yöntemi denir.

 Yaşlılık sigortasından toptan ödeme yapılabilmesi için, sigortalı kadının en az 50 yaşında olması gerekir.

 TC Emekli Sandığından aylık almaktayken ölen babasından, ölüm tarihinde 18 yaşını, ortaöğretim yapmakta ise 20 ve yükseköğrenim yapmakta ise 25 yaşını doldurmamış erkek çocuklara aylık bağlanır.

 Bağ-Kur kanununa göre, malullük aylığından faydalanabilmek için en az 5 tam yıl prim ödemiş olmak gerekir.

 2926 sayılı Tarımda Kendi Ad ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine göre ödenecek aylık sigorta prim oranlarını tespit etme şeklini prim=gösterge * katsayı * %20 formülü gösterir.

 İşyeri iç yönetmelikleri ve toplu iş sözleşmeleri, iş hukukunun kendine özgü kaynakları arasında yer alır.

 Türk İş Hukukunun yasal çerçevesi içinde yürürlükte olan yasalar: 854 sayılı Deniz İş Kanunu, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlar ile Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun, 1475 sayılı İş Kanunu.

 İşveren vekili, işveren adına hareket eder. İşveren vekilleri, işçilere tanınan haklardan yararlanabilir. İşveren vekili, işin ya da işyerinin yönetiminde görev alır. İşveren için öngörülen sorumluluklar işveren vekili için de uygulanır.

 İşçiye, ürettiği mal miktarına göre ücret ödenmesi halinde, Parça başı ücret sistemi söz konusudur.

 Asgari ücret tespit komisyonunun göreve başlayabilmesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın çağrıda bulunması gerekir.

 18 yaşından küçüklere kıdemlerine bakılmaksızın en az 18 gün yıllık izin verilir.

 Çocuk işçilerin korunmasına yönelik en kapsamlı düzenlemeler İş Kanununda yer almaktadır.

 Bir işveren Antalyada 26, Muğlada 50, Eskişehirde 52 ve Bursada 101 işçi çalıştıran 4 işyeri vardır. Bu işveren Muğla, Eskişehir ve Bursadaki işyerlerinde sakat ve eski hükümlü işçi çalıştırma zorunluluğu bulunmaktadır.

 İşçisi A'nın haklı bir nedene dayanmaksızın 1 ayda 3 iş günü işine devam etmemesi üzerine, işveren, A'nın hizmet sözleşmesini bildirimsiz (derhal) fesih yolu ile feshetmiştir. İşverenin bu fesihte dayandığı sebep Ahlak ve iyiniyete uymayan hallerdir.

 Kıdem tazminatı tam ve zamanında ödenmezse, gecikme süresi için ödenmesi gerekli tazminata, mevduata uygulanan en yüksek faiz uygulanır.

 Bir işyerini kurmak için gerekli izni alan bir kimse, işyerini faaliyete geçirebilmek için gerekli olan işletme belgesini Bölge Çalışma Müdürlüğünden alır.

 Sendikalar Kanununda bir konuda boşluk bulunması halinde, bu boşluk Medeni Kanun hükümleri ile doldurulur.

 Konfederasyon, sendika ve sendika şubelerinin başkanları ve yöneticileri, göreve seçilmelerinden itibaren 3 ay içinde, kendilerinin, eşlerinin ve velayetleri altındaki çocuklarının mal varlığını notere bildirmek zorundadır.

 Üyelik aidatının 6 milyon TL olduğu bir sendika için, dayanışma aidatı 2/3*6 milyon=4 milyon.

 Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanununun bölümleri : Toplu iş sözleşmesi, Çeşitli hükümler, Toplu iş uyuşmazlıklarının barışçı yollarla çözülmesi, Müeyyideler ve son hükümler.

 Bir toplu iş sözleşmesinden, dayanışma aidatını ödeyerek yararlama, yararlanmak isteyen işçinin talebinden itibaren başlar.

 Sendikalar Kanununa göre, toplu görüşme aşaması 30 günle sınırlandırılmıştır.

 Belediyelerce yürütülen şehir içi taşıma işlerinde sürekli grev ve lokavt yasakları sözkonusur.

 Uygulanmakta olan bir grevin kanun dışı olup olmadığını iş mahkemeleri tespit eder.

 Grev ve lokavta katılmayacak işçileri işveren belirler.

 Ülkemizdeki sosyal sigorta kuruluşları: Amele birliği, Emekli sandığı, Bağkur, Banka ve Sigorta şirketlerine ait sandıklar.

 Bir iş kazası sonucu yatarak tedavi gören ve günlük geliri 4,5 milyon TL olan sigortalıya verilecek günlük geçici iş göremezlik ödeneğinin miktarı 2 250 000 TLdir.

 Emekli sandığına tabi bir iştirakçi ahlaksızlık sebebiyle bozuk sicil aldığı için resen emekliye sevk edilmiştir. Bu iştirakçiye emekli aylığı bağlanabilmesi için kıdeminin en az 25 yıl olması gerekir.

 Tarımda Kendi Ad ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununa göre isteğe bağlı sigortalılık kuruma yapılan başvuruyu izleyen aybaşından itibaren kazanılır.